Çocukların boy ve kilo gelişimi, genel sağlıklarının en önemli göstergelerinden biridir. Düzenli büyüme takibi, olası sorunların erken fark edilmesini ve zamanında tedavi edilmesini sağlar.
Büyüme eğrileri
Çocukların boy, kilo ve baş çevresi ölçümleri, yaşa ve cinsiyete göre hazırlanmış büyüme eğrileri üzerinde değerlendirilir. Tek bir ölçümden çok, zaman içindeki gidişat önemlidir. Büyüme hızının yavaşlaması ya da eğriden belirgin şekilde sapma, değerlendirme gerektirir.
Kısa boy nedenleri
- Ailesel kısa boy (anne-baba kısa boylu)
- Yapısal büyüme gecikmesi (geç gelişen çocuklar)
- Beslenme yetersizliği ve kronik hastalıklar
- Çölyak hastalığı
- Tiroid hormonu ya da büyüme hormonu eksikliği
- Akondroplazi gibi iskelet gelişim bozuklukları
- Bazı genetik sendromlar
Ne zaman başvurulmalı?
Çocuğun boyu yaşıtlarına göre belirgin şekilde kısaysa, büyüme hızı yavaşladıysa, ergenlik çok erken ya da çok geç başladıysa çocuk endokrinoloji uzmanına başvurulmalıdır. Değerlendirmede kan tahlilleri ve el bilek röntgeniyle kemik yaşı ölçümü yapılabilir.
Büyüme hormonu tedavisi
Büyüme hormonu tedavisi, yalnızca belirli tanılarda ve uzman hekim değerlendirmesiyle uygulanır. Her kısa boylu çocuk bu tedaviye uygun değildir.
Sağlıklı büyüme için
Dengeli beslenme, yeterli ve düzenli uyku, fiziksel aktivite ve düzenli sağlık kontrolleri çocukların genetik potansiyellerine ulaşmasına yardımcı olur.
Ergenlik dönemi
Ergenlik, büyümenin en hızlı olduğu dönemlerden biridir. Kızlarda 8 yaşından önce, erkeklerde 9 yaşından önce ergenlik belirtilerinin başlaması ya da kızlarda 13, erkeklerde 14 yaşına kadar hiç başlamaması değerlendirme gerektirir.